چگونه اسب انتخاب کنيم
چگونه اسب انتخاب کنيم
درچندين سال گذشته توليد اسب پيشرفت شاياني کرده است. اسبهاي ورزشي امروزه از کميت قابل توجهي برخوردارند . علي رغم اين نکات بايد بدانيم که هيچ اسبي کامل نيست. همه آرزوي داشتن اسبي کامل داريم، ولي پيدا کردن آن چندان هم ساده نيست. هنر تربيت اسب پي بردن به تواناييهاي بالقوه اسب و پرورش آن تا حد ممکن است .بايد بدانيم که چگونه و تا چه اندازهاي ميتوانيم به نقائص اخلاقي و اندامي اسب پي ببريم. اين آگاهي نياز به تجربهاي گران و کار کردن سالهاي متمادي با اسبهاي مختلف دارد.
● اسبهايي که اشکال اندام و يا اخلاقي دارند:
بايد بدانيم که تربيت هر اسب با اسب ديگر متفاوت و داراي راز و رمز خاصي است. ولي چهارچوب کلي آن همين اصول اوليه تربيت اسب است که دربارهاش بحث کرديم. به هرحال روشهايي وجود دارند که درباره نحوه کار با اسبهايي که خوش اخلاِق نيستند و نقصي در اندامشان وجود دارد، بحث ميکنند. معني اين بحث اين نيست که مباني اصول اوليه ناديده گرفته ميشوند بلکه عليرغم مشکلات، فقط ممکن است اين اصول جابهجا شوند.
● بداخلاقي:
اسب با خصوصيات اخلاقي و اندام خاصي خود به دنيا ميآيد. با استفاده از اصول صحيح آموزش و محيط سالم ميتواند اسب را براي سواري دادن به کار کشيد. از طرف ديگر چنانچه روش آموزش و نگهداري غلط در پيش گرفته شود، نتيجه عکس آنچه گفته شد خواهد بود. اصلاح مشکلات طبيعي اسب مشکل است. تجربه ثابت کرده است که عليرغم صرف وقت و تلاش مضاعف چنانچه موفقيتي مناسب بهوجود آيد مشکل نهفته خودنمايي خواهد کرد.
● اسب عصبي:
اين گونه اسبها در روبرو شدن با موقعيتهاي غيرمعمول از قبيل صداي غريب، و حرکتهاي سريع و يا پرچم رم ميکنند: اين گونه اسبها در اثر کار دقيق و نگهداري صحيح و حوصله آرام ميشوند. اگر اسب در حرکت عصبي است و يا از اشياء روي زمين رم ميکند، کار بسيار مشکل خواهد شد. تجربه من نشان داده که اين گونه اسبها هرگز کاملاً آرامش پيدا نميکنند. مربي فقط بايد محدوديتها را در نظر بگيرد و برعکس حساسيتهاي زيادي و يا عصبيتهاي خاصي ميتواند مورد استفاده قرار بگيرد. خود من ترجيح ميدهم با اسبي سرحال، اگر چه کمي عصبي و نگران کار کنم تا اسبي تنبل. اسب عصبي براي سوارکاري با حوصله بدون حرکت اضافه و آرام روي اسب، هديهاي آسماني است. چنين اسبي کمترين اثرها را نياز دارد و سوار هم که آرامش خود را روز او حفظ ميکند و زماني ميرسد که اسب اثر ساِق را پذيرفته و به جلو رانده ميشود. در اين بازي برنده سوارکار با حوصله است ولي سوار کار بيحوصله هيچگاه نبايد اسب عصبي سوار شود.
● اسب تنبل:
اسب تنبل سوار را به جنون ميکشد. در ابتدا ميبايست پيبرد که اسب ذاتاً تنبل است يا اين که دلائلي باعث اين تنبلي است. به عنوان مثال، ممکن است اسب به آمادگي مطلوب نرسيده باشد. مثلاً چاقِ يا لاغر باشد، بيمار بوده و يا اثرهاي سوار را نميفهمد. بهتر است اسب تنبل را همراه با اسبي چالاک به صحرا ببريم. اگر او همچنان ميل به حرکت نداشت، سوار اثرها را قويتر کند. و در موقع مناسب او ضربات مقطع و شديد شلاِق را به کار خواهد گرفت و اگر اسب به جلو پريد بايد او را نوازش کرد. اين تمرين بايد تا آن جا که تکرار شود تا اسب منظور سوار را دريافته به سادگي به اثرها جواب دهد. مهم اين است که سوار اسب را به حرکت به جلو وادار کند. او ميبايست اين فشارها را به مرور کاهش دهد تا اسب را نسبت به آنها بيتفاوت نشود.
● اسب کله شق:
اين گونه اسبي قادر به تحرک و اعمال قدرت است و مايل نيست آنها را در خدمت سوار کار بيتفاوت بگذارد. و نکته اين جاست که اسب پي ببرد سوار آنقدرها خبره و مصمم نيست. اسب به سرعت به اين موضوع پي برده و سردست ميزند و مشکل بتوان اين حرکت را از سرش انداخت. براي حل اين مشکل سواري مورد نياز است که به زين چسبيده و بدون اين که اسب اجازه نافرماني بدهد او را به جلو هدايت کند. به محض اطاعت اسب سوار بايد او را نوازش کرده و اطمينان اسب را جلب کند. به محض اين که سوار احساس کند اسب ميخواهد رم کند و يا سردست بزند، بايد يکي از دستجلوها را کشيده و مانع حرکت او شود و دقت کند که حرکت طولاني نباشد، چه ممکن است اسب روي سوارکار بغلتد.
● نامتناسب بودن اندام:
امروزه اسبهايي که داراي مشکلاتي در اندام هستند به ندرت براي فروش به عنوان اسب ورزشي ارائه ميشوند. اگر اين عدم تناسب فقط مربوط به ضعف دست و پاها و مفاصل باشد، با مراقبت و پيگيري و حفاظت ميتوان اين نقاط ضعيف آنها را همراه با پرورش ساير اندامها پروراند. البته گفتن اين مطلب بسيار ساده و عمل آن بسيار مشکل است.
● نامتناسب بودن گردن:
امروزه اين اسبها کمتر براي فروش ارائه ميشوند. اگر علاوه برنامتناسب بودن گردن فک پايين هم سنگين و بزرگ باشد، احتمال درست کردن چنين اسبي خيلي ضعيف است. بزرگي و سنگيني فک پايين به اسب اجازه نميدهد به آبخوري شود. چرا که استخوان بزرگ فک پايين روي گردن فشار آورده و اجازه فعاليت را از آن ميگيرد. من پيشنهاد ميکنم با چنين اسبي کار نشود.
بعضي از اشکالات گردن مثل شکستگي از مهره سوم ناشي از دستهاي خشن سوارکار است، به هنگام تربيت اسب جوان يا اسبي که در اثر بدسواري خراب شده است، بايد پيرو همان اصولي بود که اسب از عقب به جلو درست ميشود، نه اين که روي سر و گردن او فشار آورده و آنها را از کار بياندازيم.
اسبهايي که داراي گردن قوي مانندي هستند معمولاً برقرار تماس با دهان آنها مشکل است. براي تربيت اين گونه اسبها بايد تلاشي مضاعف داشت و برنامه آموزشي طولاني مدت و سخت از جهت سوارکار - براي آنها در نظر گرفت. و اگر قصد داشته باشيم آنها را زود به بهرهبرداري برسانيم موجب شکستن گردن از مهره سوم ميشويم. وقتي که اسب سرو گردن خود را جلو و پايين کشيده به دنبال آبخوري ميرود ميتوان آموزش او را ادامه داد. اگر از اسبي با اين خصوصيات خيلي زود بخواهيم سرو گردن را افراشته کند، عضلات ناحيه جدوگاه او لقتر شده و ديگر اصلاح نميشود.
اين نوع گردن انعطافپذير است ميتواند آن را جمع کرد و يا به طرفين انحناء داد که باعث جابجائي گردن شده و شانه خارج را به طرف خارج متمايل ميکند. راندن اين گونه اسبها به جلو بسيار مهم است. اگر اسب آبخوري را قبول نميکند، آبخوري کلفتتري استفاده کنيد. در حرکت روي قوسها اثرهاي دست و وزن و پاي خارج قويتر باشند. براي ريشهکني اين نقيصه بايد عضلات زيرين گردن را قوي کرد و با راندن اسب به جلو و واداشتن او براي کشيدن سرو و گردن به جلو و پايين اين امر ميسر است.
● گردن گوزني:
عضلات زيرين اين گونه گردن بسيار بزرگ هستند. براي اسبي اين چنين کشيدن گردن بسيار مشکل است. بايد عضلات زيرين گردن را آب کرده و عضلات بالائي را پرورش دهيم و ميتوان اسب را با بغل بندهايي که پايينتر بسته شدهاند و يا تعليمي ثابت که سر او را پايين نگه ميدارد سوار شد. اين گونه اسبها کمر منقبض دارند. کار روي کاوالتي و پرشهاي ژيمناستيکي براي نرم کردن کمر آنها بسيار مفيداند.
● شکل غلط کمر:
اسبهايي که طول کمر آنها - کوتاه يا بلند - غلط است همواره از آن دستهاي نيستند که براي کار مشکل داشته باشند. اسبهايي که کمر آنها بلند است معمولاً خوش سواري هستند. اگر عضلات کمر آنها بين جدوگاه و تهيگاه به خوبي پرورانده شده باشند، مشکلي براي کار نخواهند داشت و برعکس کمربلند و نرم مزيتي است براي تربيت او. به هرحال اگر کمر آنقدر بلند باشد که پاها نتوانند خود را به مرکز ثقل برسانند، طول گامها کوتاه شده و اين گونه اسبها براي درساژ مناسب نيستند، ولي براي پرش و سه روزه مناسبترند، چرا که در صورت ارتکاب اشتباهي، از کمر خود به عنوان ستوني متعال کننده کمک ميگيرند. بايد به هنگام شروع آموزش چنين اسبي در نظر داشت که، کمربلند را نميتوان با آموزش کوتاه کرد، فقط ميتوان با نيم توقف و حرکتهاي انتقالي متوالي در تمرينها شلنگهاي او را کشيدهتر کرد.
● کمر کوتاه:
بديهي است که پاي اين گونه اسبها به راحتي به زيرآمده و تجمع آنها سادهتر است. از طرف ديگر آنها همواره با مشکل کمر مواجهاند. کمر کوتاه نيازمند گردن بلند است تا به نرمش آن کمک کند. اگر طول گردن اسب بلند نباشد در عمل مشکل بتوان پاهاي اسب را به زير کشيد. اين گونه اسبها خوش سواري نيستند. اسبهاي کمر کوتاه فقط زماني به حداکثر توان ورزشي ميرسند که سوار توجه خاصي به تمرينهاي به جلو و پايين کشنده مبذول کرده و دستهاي بسيار نرمي داشته باشد.
● اسبي کهعقبش بلندترازجلوست:
از آن جا که اسبهاي جوان هنوز به کاملترين مرحله رشد نرسيدهاند، معمولاً عقبشان بلندتر از جلويشان است و در نتيجه وزن روي دستهايشان ميافتد. اگر پس از رشد کامل اين نقيصه برطرف نشود اين چنين اسبي براي درساژ مناسب نيست. براي پرش نميتوان آن را نقص به حساب آورد، چرا که اسبهاي «هالاوآلا» برنده مدالهاي المپيک شدهاند.
در تمرينها نبايد از اين اسبها خواسته شود که در زمان طولاني با سر پايين و کشيده حرکت کننده، حتي در زمان استراحت هم بايد براي حفظ تعادل سرو گردن را کمي بالاتر بگيرند.
● کپلهاي افتاده يا بُز کپل:
زاويه مفاصل خرگوشي اين گونه اسبها حاده است و نميتوان آنها را آنقدر پرورش داد که قوي شده و نهايت فعاليت را داشته باشند. آنها مناسب پرش نيستند و براي درساژ هم بايد با احتياط به طرف آنها رفت. اين چنين اسبهايي، پاهاي خود را به راحتي به زير ميکشند ولي فشار مضاعفي روي کمر خود وارد ميکنند که مشکل زاست. آنها را همواره بايد با قدرت و حداقل تجمع به جلو حرکت داد.
● نقص در پاها:
آموزش اين اسبها محتاطانه است. سوار کار بايد چگونگي کار با اين اسبها را دقيقاً برنامهريزي کرده باشد. هر دو نقيصه به يکسان فشار بيش از اندازه برروي مفاصل خرگوشي وارد ميکنند.
هر دو گونه بايد تمرينهاي تجمعي محدود داشته باشند. تجربه به من نشان داده که با اسب مفصل گاوي ميتوان بيشتر کار کرد، چرا که فرسايش اين نوع مفاصل کمتر از بقيه انواع مفاصل خرگوشي هستند.
با تمرينهاي روي دو محور و شانه به داخل ميتوان تعادل برقرار کرد، اما مشکل بتوان به درجاتي از موفقيت اطمينان داشت. در جائي که ميتوان با اسب سالم کار کرد، بهتر است از کار کردن يا خريدن اسبهايي که مشکل اندامي و اخلاقي دارند بپرهيزيم
